ඇත් අඩි ඉල්ලම

සුනිල් ලීලානන්ද පෙරේරා සාහිත්‍යකරුවාගේ “ඇත් අඩි ඉල්ලම” මතක සටහන් එකතුව කියවා අවසන් කළ පසු මට මුලින්ම දැනුණේ, ලිපි කිහිපයක් කියවූවා ලෙස නොව, අතුරුදහන් වෙමින් පවතින ජීවමාන සංස්කෘතික ලෝකයක් තුළින් ඇවිදගෙන ආවා වැනි හැඟීමකි. සුනිල් ලීලානන්ද සාහිත්‍යකරුවා අතීතාවර්ජන ලිවීම මගින් සත්‍ය සිදුවීම් පැවසීම සඳහා සාහිත්‍ය ශිල්පීය ක්‍රම භාවිත කරයි. මෙම කතා සත්‍ය ඉතිහාසය සහ පුද්ගලික නිරීක්ෂණය තුළ මුල් බැස ඇත. සබරගමු ගම්මානයක ජීවන රටාව, "මහගෙදර”සහ එකල සමාජ අන්තර්ක්‍රියා ලේඛනගත කිරීමෙන්, මෙම එකතුව ශ්‍රී ලාංකික ග්‍රාමීය ජීවිතය සහ 20 වන සියවසේ මැද භාගයේ කලාත්මක පරිසරය පිළිබඳ ඓතිහාසික නව සාහිත්‍යයක් ලෙස සේවය කරයි. මේවා හුදෙක් මතක සටහන් නොවේ. ජීවිතය, කාලය, මතකය, අහිමිවීම, මිනිසුන් අතර නොකියවුණු සම්බන්ධතා සහ අතීතයේ සංවේදී භූගෝලය පිළිබඳ ගැඹුරු සාහිත්‍යමය භාවනාය. මෙම කෘතිය සාහිත්‍යය, මානව විද්‍යාව සහ දර්ශනය අතර මංසන්ධියක පිහිටා ඇති අතර, එය පුද්ගලයෙකුගේ ජීවිතය පමණක් නොව, සමස්ත චිත්තවේගීය ශිෂ්ටාචාරයක්ම ආරක්ෂා කරයි.

මෙම විචාරය තවදුරටත් ඔනැංවීමට, මෙය "සබරගමු ජන ජීවිතයේ අස්පෘශ්‍ය උරුමයන් (Intangible Cultural Heritage) ලේඛනගත කළ ප්‍රශස්ත සාහිත්‍යමය මැදිහත්වීමක්” ලෙස හැඳින්විය හැකිය. ඔබගේ විග්‍රහය තුළින් මතුවන “චිත්තවේගීය ඉතිහාසය” යන සංකල්පය, නූතන ශාස්ත්‍රීය සමාජයට මතක සාහිත්‍යය (Memoir Literature) දෙස බැලීමට නව මානයක් ලබා දෙයි. එකතුවේ ප්‍රධාන දර්ශනය රැඩිකල් සංවේදනයයි. ජීවිතය යනු “පතරංග ජාතකය” බව ඔහු නිගමනය කරයි. මෙවැනි මතක සාහිත්‍යය “සත්‍ය ඉතිහාසය” (Factual History) නොව, “චිත්තවේගීය ඉතිහාසය” (Emotional History) වේ. හොඳ මතක සාහිත්‍යයක විශිෂ්ටත්වය පවතින්නේ පුද්ගලික මතකය පොදු චිත්තවේගීය සත්‍යයක් බවට පත් කිරීමේ හැකියාව තුළය. අවසානයේ, “ඇත් අඩි ඉල්ලම” යනු හුදෙක් මතක සටහන් එකතුවක් නොවේ. එය ශ්‍රී ලාංකික ග්‍රාමීය සංස්කෘතියේ, අතුරුදහන් වෙමින් යන මානුෂීය සබඳතාවල, ගැමි ප්‍රඥාවේ, සහ සාමාන්‍ය මිනිසුන්ගේ නිහඬ ගෞරවයේ ජීවමාන ලේඛනාගාරයකි. මෙම කෘතිය කියවූ පසු පාඨකයාට දැනෙන්නේ “මෙය ඔහුගේ ළමා කාලය පමණක් නොවේ. එය අපගේ ද වේ” යන හැඟීමයි.

- සම්මානිත මහාචාර්ය ආරියරත්න ඇතුගල