නිරෝධා එස්. රත්නායක ගේ මෙම අපූරු ‘නුග ගහ පිල්ලෑව' නවකතාවේ සම්ප්‍රාප්තිය තුළ, ගැඹුරු සහ චිත්තවේගීය ආඛ්‍යානයක් අපට හමුවේ. එය ශ්‍රී ලංකාවේ ගැමි අධ්‍යාත්මික ජීව රුධිරයට උපහාරයක් වන අතර, එය සාහිත්‍ය ජයග්‍රහණයකි. පින්නපොළේගම ගම්මානයේ පිහිටුවා ඇති මෙම නවකතාව, පුරාණ චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර, වාචික සම්ප්‍රදායයන්, මිනිසා සහ භූමිය අතර පාරභෞතික බැඳීම්වලින් උකහා ගනිමින් සංස්කෘතික පසෙහි ගැඹුරට එහි මුල් විහිදුවයි.

කතාවෙ හදවතෙහි ඇත්තේ ගමේ සුව කරන්නා සහ අධ්‍යාත්මික භාරකරු වන හේතුහාමිගේ මැකී යන සෙවණැල්ලයි. මහා නුග ගස වැටීම හා හේතුහාමිගේ මරණය, අවසානයක් නොව මිනිසුන්ගේ වටිනාකම්වල සහ ස්ථානීය මතකයේ පරිශුද්ධ පරිවර්තනයක් සනිටුහන් කරයි. මෙය කෑදරකම සහ වේදනාව හරහා ලබා ගත් සංහිඳියාවේ දූෂිත බලවේග විසින් පරීක්ෂා කරන ලද සම්ප්‍රදාය, දිරිපත්වීමේ සහ අලුත් කිරීමේ චක්‍රය දීප්තිමත් ලෙස පිළිබිඹු කරයි.

මෙම නවකතාවේ කැපී පෙනෙන දෙය නම්, ග්‍රාමීය අතීතයේ කථාවල බොහෝ විට දක්නට ලැබෙන ආදර හැඟීම්වලට විරුද්ධ වන ආකාරයයි. සදාචාරාත්මක පිළිවෙළෙහි ක්ෂයවීම, අභිලාෂයේ ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ උරුම වූ ප්‍රඥාව කෙලෙසීම අවංකභාවයෙන් පෙන්වා ඇත. කතාවේ කිසි විටෙකත් බලාපොරොත්තු සුන්වීමකට ඇද වැටෙන්නේ නැත. දුරස්ථ දෙවිවරුන් තුළ නොව, මිනිසුන් තුළ චාරිත්‍රානුකූලව ඇදහිල්ල නැවත පිබිදීම තුළින් සමාව දීම, සුව කිරීම සහ ජීවිතයේ රිද්මයට නැවත පැමිණීමක් ඇත.

නිරෝධා එස්. රත්නායක දුර්ලභ වූ පැහැදිලි දැක්මකින්, ජනප්‍රවාද, පශ්චාත් යටත් විජිත විචාරය සහ පාරිසරික විඥානය සියුම් කාව්‍යමය භාෂාවක් සමඟ මිශ්‍ර කරයි. නුග ගස හුදෙක් ගසක් නොවේ. වනාන්තරය, අවතාරය, වෛද්‍ය විද්‍යාව සහ පිස්සුව පවා සංස්කෘතික අර්ථයන්ගෙන් පිරී ඇත. හේතුහාමි උරුමයේ ගැඹුරු අඛණ්ඩ පැවැත්මක් වන අතර එය සෑම මරණයකම තවත් ආරම්භයක බීජයක් ඇති බව අපට මතක් කර දෙයි. මෙනයින් මෙම නවකතාව පොදු පාඨකයාට සහ විද්වතාට තෑග්ගක් බවට පත් කරයි. මෙය මනසෙහි රැඳී පවතින නවකතාවක් වන අතර අවසාන පිටුව පෙරළීමෙන් පසු ඒවා බොහෝ කලකට පසුව වුව ද මතකය තුළ ගායනා කරනු ඇත. - මහාචාර්ය ආරියරත්න ඇතුගල